Gemengde gevoelens aan tafel
Langzaam draai je het erf op. Onderweg heb je het nieuws nog eens door je hoofd laten gaan. De nieuwste stikstofbrief. Weer nieuwe plannen, nieuwe regels en vooral veel nieuwe vragen. Vragen waar nog niemand écht een antwoord op heeft.
Wat betekent dit voor ons?
Zodra je de keuken binnenstapt, voel je de spanning. Onzekerheid over vergunningen, investeringen en de toekomst van het bedrijf. Boosheid over de voortdurende veranderingen in beleid. Verdriet om wat mogelijk verloren gaat. En bovenal de vraag die op veel agrarische keukentafels klinkt: Wat betekent dit voor ons?
Eén keukentafel.
Vier verschillende perspectieven
Het gesprek begint praktisch. Over vergunningen, uitbreidingsplannen, financieringen of bedrijfsopvolging. Maar al snel blijkt dat het daar niet alleen om draait.
Vader kent de opdracht van voortzetten
Vader weet niet beter dan dat je er alles aandoet om het bedrijf voort te zetten. Het is al generaties in de familie en vertelt over verhalen van vroeger. Hij uit zijn onmacht en frustratie op zijn manier.
Moeder ziet de worsteling
Moeder is stil. Ze ziet de worsteling van haar mannen.
De nieuwe generatie kijkt anders
De nieuwe generatie is realistischer. Ze pakken de kaart erbij, wat kan nog wel? En als we wel doorwillen, waar liggen dan mogelijkheden?
De schoondochter neemt afstand
Ook de schoondochter kijkt vanaf haar eigen plek naar de situatie. Ze benadrukt hoe goed ze het hebben, hoe mooi ze wonen en hoeveel ze samen kunnen en dat het met het inkomen naar de toekomst wel los zal lopen. Het zijn immers beide aanpakkers die meer kunnen dan koeien melken.
Ambities van de zoon
Stiekem ziet zoonlief juist ook mogelijkheden om minder vee te houden en weer meer buiten de deur te werken. Hij mist de uitdaging, het mist het contact met klanten en collega's. Het rondje in de stal begint ook wat saai te worden.
Vader is nog niet zover
Vader wil er nog niet van weten en zit volop in het organiseren van de boeren protesten. Het onrecht dat ze wordt aangedaan, daar kan hij niet over uit. Ze hebben niets fout gedaan.
Adviseren met lege handen
En daar zit je dan als adviseur met lege handen. Geen berekening die dit oplost. Geen stappenplan dat iedereen ineens dezelfde kant op kijkt. Geen advies waarmee je de onzekerheid wegneemt...
Op zo'n moment kun je juist van grote betekenis te zijn. Puur door aanwezig te zijn en nabijheid te bieden. Ruimte maken voor de verschillende verhalen. Ervoor zorgen dat ze niet alleen vertellen, maar ook gehoord kunnen worden.
Met de weet van de verborgen processen, met de ondertiteling van ieders verhaal, ontstaat er een ander gesprek. Ze krijgen meer oor voor elkaars verhaal.
Wat adviseer je als er niets te adviseren valt?
Het gaat anders worden
Vader is niet zo’n prater, zijn energie zit meer op doen. Zijn lijf vertelt meer dan zijn bonkige taal. Wanneer ik als begeleider mag ondertitelen, wanneer ik woorden mag geven aan de gevoelens van partijen, aan wat er onder tafel al lang voelbaar is. Dan begint er iets schuiven.
Vader en zoon kijken elkaar aan het eind met een bijzonder blik aan. 'Het gaat anders worden.'
En vader ziet ook dat zoonlief dat misschien ook nog wel eens heel goed zou kunnen doen.
Niet oplossen kan óók beweging brengen
Als adviseur zijn we gewend om vooruit te denken. Scenario’s te maken. Mogelijkheden te onderzoeken en richting te geven. Maar in familiebedrijven is er niet altijd meteen een antwoord nodig. Soms begint beweging juist wanneer je niet probeert het gesprek op te lossen, maar helpt om zichtbaar te maken wat er werkelijk speelt.
De feiten doen ertoe, maar de gevoelens die erbij horen minstens zo veel.
En vaak begint daar pas het echte gesprek.
Wat gebeurt er bij jóu aan de keukentafel?
Merk je dat gesprekken over toekomstperspectief en bedrijfsopvolging steeds terugkomen op cijfers, constructies en praktische oplossingen, terwijl er onder de oppervlakte iets anders speelt? Neem dan contact met ons op.
Tijdens onze opleiding Systemisch Adviseren van Familiebedrijven leer je als adviseur juist kijken naar die andere laag. Naar rollen, verwachtingen, loyaliteiten en alles wat meespeelt wanneer een familiebedrijf van generatie naar generatie beweegt.
Ook nieuwsgierig?
Wil jij weten hoe jij met de gemengde gevoelens aan tafel om kunt gaan?
Neem contact met ons op.