Strategisch opvolgingsplan, voor elke fase

Een bedrijfsoverdracht geeft veel strategische kansen en mogelijkheden, zowel voor overdragers als voor opvolgers. Maar hoe ga je die realiseren? Voor je het weet worden jullie geleefd door de waan van dag en ga je de moeilijke vragen uit de weg. Dat schiet niet echt op en je frustreert elkaar. We dagen je uit om samen koers te zetten en focus te houden.  Om samen de dialoog aan te gaan, in elke fase van de bedrijfsvoering opnieuw.

 

September 2019, Marlies Bosker en Margot Peters

 

 

 

Gefaseerd proces

Bedrijfsovername is een gefaseerd proces van vier fasen. Elke fase heeft zijn eigen doelen en mijlpalen, elke fase kent zijn eigen opvolgingsplan. Als die bereikt zijn kun je door.

Dat betekent dat je regelmatig met elkaar om tafel moet. Wie is er in welke fase betrokken? Wie gaat in welke fase waarover? Wat wordt er in welke fase van wie verwacht? En hoe wordt de voortgang bewaakt? Geen gemakkelijke vragen, wel wezenlijk.

 

Wie zitten wanneer aan tafel

Een overnameproces raakt vele partijen: de overdragers en de opvolgers, maar ook de mensen in het bedrijf en de andere familieleden. In de fase tussen de 15 en 30 jaar verandert er veel in jonge levens. Daar zijn veel ondernemers zich goed van bewust en houden daar vroegtijdig rekening mee. Welke toekomst past bij ieder kind? Welk kind heeft ambitie voor het bedrijf? Of misschien wel schoonkinderen. Maar ook: wat heeft het bedrijf voor kapitein nodig? Is die binnen de familie te vinden of komen ook medewerkers van het bedrijf in aanmerking voor doorgroei? Wie zitten er aan tafel in welke fase?

 

Zakelijk en emotioneel

Bij een bedrijfsoverdracht lopen zakelijke en emotionele betrokkenheid door elkaar. Zowel de continuïteit van het bedrijf als de harmonie binnen de familie zijn aan de orde. Dezelfde personen hebben zowel bedrijfsmatige als privé verhoudingen met elkaar. Dat maakt het extra lastig. Als zoon kun je niet tegen je vader zeggen wat hij moet doen. Als vader kun je niet vanuit de vaderrol overdragen. Als zus heb je weer een ander belang. Verhoudingen verschuiven in de loop van de tijd. Regelmatig de dialoog met elkaar aangaan, schept helderheid en voorkomt verrassingen. Begin tijdig, stel de moeilijke vragen niet uit.

 

 

Strategisch koersen richting overname

De strategische keuzes die nu gemaakt worden, bepalen de inrichting van de toekomstig bedrijf. De investeringen die nu gedaan worden om het bedrijf toekomst klaar te maken, zetten misschien het kapitaal ook vast in beton en staal. De huidige kapitein staat dan zelf niet meer aan het roer .70% van de opvolgers wil eigenlijk naar een ander verdienmodel.

Opvolging brengt ook twijfels met zich mee in het strategisch beleid. Wat vraagt het bedrijf nu?  Wat draag ik straks over? En past dat ook bij mijn opvolger? Wat gaat voor?

 

 

 

 

Voorbereiding van opvolgers

Opvolgers binnen de familie groeien van jongs af aan in het bedrijf en worden goed voorbereid. Ze worden al vroeg betrokken bij het ondernemerschap en geschoold in hun kwaliteiten. Niet altijd kunnen ze zich al een eigen visie op de toekomst vormen. Daar is oriëntatietijd voor nodig, daar zijn ervaringen voor nodig. Ook buiten het bedrijf. Niet elk verdienmodel en bedrijfsvoering past bij de volgende generatie. Maar kom daar maar eens achter.

En als de keus voor opvolging is gemaakt, komt het proces van ingroeien in het bedrijf. Hoe doe je dat samen? Hoe neem je over? Heb je dezelfde koers voor ogen? Wat mag ander, wat moet zo blijven? Welke taken en zeggenschap horen wanneer bij jou? Als opvolger moet je ook een beetje gretig zijn. Het mag best een beetje schuren.

 

Voorbereiding van de overdragers

Ondernemers zijn vaak zo betrokken bij het bedrijf, dat ze zich geen leven zonder kunnen voorstellen. Ze zijn de onderneming. Voor het bedrijf de lange termijnkoers uitzetten is geen probleem, voor hen persoonlijk des te moeilijker. Ze laten zich makkelijk afleiden door de waan van de dag om maar niet met hun eigen toekomst na de overname bezig te zijn. Het formuleren van een exit strategie helpt daarbij.

 

Er zijn grofweg vier opvollende manier om afscheid te nemen van je bedrijf:

  • De monarch kan zich geen leven zonder het bedrijf voorstellen en moet vaak worden gedwongen het bedrijf over te dragen.
  • De generaal vindt het loslaten van macht en leiderschap de grootste frustratie. Hij draagt 'schijnbaar' over en saboteert het overnameproces door niet echt los te laten.
  • De ambassadeur weet wanneer zijn tijd gekomen is en pakt na zijn vertrek de ondersteunende en adviserende rol of als mentor.
  • De gouverneur realiseert zich dat het bedrijf een nieuwe impuls vraagt en heeft weinig moeite me de wisseling van de wacht. Hij vindt wel een nieuwe klus.

 

Voorbereiding bij geen opvolger

En wat als er geen opvolger in de familie is of die zich alsnog terugtrekt. Zijn er opvolgers in het bedrijf te vinden? Ga je op zoek naar een koper? Of ga je je bedrijf afbouwen? Dat brengt vaak veel onzekerheid met zich mee in de strategische bedrijfsvoering. Vaak veel moeilijke vragen waarbij de ideale oplossing niet voorhanden is. Jouw levenswerk krijgt geen navolging. Het familiebedrijf is jou toevertrouwd en houdt bij jou op te bestaan. Rationeel kunnen we wel oplossingen bedenken. Emotioneel staat er vaak iets in de weg om werkelijk tot actie te komen. Wanneer is het juiste moment om wat te doen? Dat vraagt een andere aandacht.

 

 

Sturing en richting met een opvolgingsplan of familiestatuut

In een familiestatuut leg je veel vast. In een opvolgingsplan geef je richting en focus aan het opvolgingsproces in het werk van alledag. Elke fase heeft zijn eigen aandachtspunten, voor opvolgers en voor de overnemers. Wij gaan regelmatig met jullie om tafel om voortgang te bespreken. We kennen de strategische en sociale dilemma’s waar jullie voor komen te staan. En ieder bedrijf geeft daar op een andere manier antwoord op.

 

We doorlopen in elke fase opnieuw het stappenplan, maken samen met betrokken de speerpunten voor de volgende fase en houden een vinger aan de pols in de voortgang. We stellen concrete doelen, die worden vertaald naar acties van alledag. Door gebeurtenissen in het bedrijf, van buitenaf of in het gezin kan het zijn dat plannen moeten worden bijgesteld. Niet alles is te voorzien. Dan gaan we opnieuw om tafel. Zo voorkomen we een bedrijfsovernameplan alleen een juridische akte in de kast is maar een werkdocument dat sturing en richting geeft aan de periode van samenwerken voor alle betrokkenen.

 

Meer informatie

Neem contact met ons op. Mail info@movaeres.nl of bel 0486-422322.