Verder zonder vee, maar wat dan wel?

Deze week worden we ineens weer meer gebeld door veehouders. De commissie Remkes heeft zijn rapport gepubliceerd dat het stikstofbeleid nog veel scherper moet. Of dit kabinet dat aandurft, dat zullen we zien. De onduidelijkheid voor de sector wordt alleen maar groter. 

Frank Janssen heeft een melkveebedrijf dat al vijf generaties in de familie is. En hoewel het plezier van de koeien er nog zeker is, is het plezier in het boer zijn steeds minder. De pijnlijke beslissing is gevallen om te stoppen met de koeien. Hoe kom je tot zo’n ingrijpend besluit? Wat dan wel? Wanneer kun je het best schakelen?

 

 

Groei in de veehouderij brengt niet langer voor iedereen het toekomstperspectief. Maar wat dan wel? De vraag waar vele  boeren nu mee worstelen. Dat zien we bij veel ondernemers die we tegenkomen bij Movaeres. Veel ondernemers willen naar een ander model, naar een kringloop landbouw maar weten nog niet hoe. Het verdienmodel in de keten zit nog steeds in de bulk. En dat terwijl de maatschappij juist wat anders van ons vraagt. Hoe vindt je een nieuw verdienmodel voor je bedrijf, voor de locatie en je arbeid? Het begint met het ontrafelen van waar een bedrijf voor staat en wat je als familie en als mens zou willen.

 

Wat is de maatschappelijke opgave

Ondernemers lopen steeds meer vast in hun toekomstperspectief. Het hele netwerk om hem heen heeft ook geen antwoord en hoopt op technologische innovaties. Of we het daarmee gaan redden? De maatschappelijke opdracht aan de sector lijkt te veranderen, zonder duidelijk te zijn. Misschien gaat het meer om een weeffout in ons voedselproductiesysteem, met ongewenste effecten van uitstoot. Voor veel ondernemers is de vraag aan welke maatschappelijke opgave ze kunnen bijdragen met hun bedrijf. Of zijn ze overbodig?

 

Meedenkers gezocht

Veel partijen in de sector houden vast aan oude modellen. Begrijpelijk, daar wordt nu nog genoeg aan verdient. Dat maakt het voor boeren die het anders willen vaak lastig om over hun ideeën te sparren. Waar liggen kansen? Wat kan wel? Hoe kom ik verder met mijn andere plannen? Met welke wetgeving krijg je dan te maken? Sparren met collega’s en adviseurs is vaak lastig, ze willen met oplossingen komen, zonder dat jij goed weet waar je naartoe wilt. In de zoektocht is immers nog niets concreet te maken. En van de ideeen weet je ook niet wat kan en of het economisch ook rendabel is. Dat vraagt om een ander type adviseur, meedenkers in perspectieven.

 

Frank Janssen vertelt over zijn afwegingen: “Door verdroging in de afgelopen jaren, extra voeraankoop en de toenemende fysieke belasting van het werk, hebben we de moeilijke beslissing genomen om te stoppen met de koeien. Het stikstofdossier was voor ons de laatste druppel. Zonder vee kunnen we al snel meer verdienen. Na zo’n besluit ontstaan direct veel vervolgvragen: wat is realistisch en wat mag? Hoe vinden we een goede herbestemming voor de grond en gebouwen? En wat is een goede invulling voor de arbeid? ”

 

Denk een stap verder

Om het roer als ondernemer om te gooien, moet er wel wat gebeuren. Zo is het normaal om je lang vast te houden aan je identiteit van koeienboer. Dat idee loslaten vraagt heel wat. Maar als je het niet doet, dan kom je niet verder dan het omschakelen naar bijvoorbeeld een bedrijf met jongvee en een caravanstalling. Het is de vraag of je daar heel warm van wordt.

Wat als je een stap verder gaat? Wat als je je houvast, het zijn van boer, loslaat? Dan ga je anders denken. Dan is er ineens zoveel meer mogelijk! Dan is er ruimte om te doen waar jouw hart ligt als ondernemer en waar jij goed in bent. Uiteraard moet je wel zorgen dat de neuzen in de familie dezelfde kant op staan.

 

Met de familie om  tafel: waar draait het hier echt om

“We zijn met elkaar om tafel gegaan over de familiegeschiedenis” gaat Frank Janssen verder. “Dan realiseer je je wat werkelijk belangrijk is. We zijn in de vijf generaties al vaker van verdienmodel geswitcht. Ineens realiseer ik me waarom het bedrijf zo is geworden als het nu is. Dan komen er hele andere uitgangspunten en nieuwe ideeën op tafel. Groei in de veehouderij blijkt dan opeens niet het belangrijkste antwoord. Met minder vee kunnen we meer verdienen én meer genieten.”

 

Erve Janssen bestaat sinds 1845 en wordt nu gerund door de vijfde generatie. Bij het familiegesprek over de geschiedenis van de boerderij en de onderliggende waarden van het bedrijf kwamen de volgende begrippen naar boven: omzien naar elkaar, ‘Noaberschap’, gastvrijheid en oogsten wat je zaait. “Dat is wat wij als familie al vijf generaties naleven en waar we van leven. Daar willen we als familie graag opnieuw invulling aangeven, ook naar de volgende generatie.”

 

Erve Janssen kwam uit op deze drie kernthema’s:

  • Noaberschap, omzien naar elkaar, de gezamenlijkheid op het boerenerf terugbrengen door met meerdere mensen samen te wonen en/of werken, de zorg voor elkaar. 
  • Gastvrijheid voor recreanten en excursies, om ze te laten genieten van de rust of juist de reuring van onze streek.
  • Oogsten wat je zaait. Van het land, van de medemenselijkheid. Terug naar de ecologische kringloop, terug naar de sociale kringloop.

Deze drie kernthema’s vormen de basis bij het ontwikkelen van een nieuw bedrijfsmodel.

 

Voor gek verklaard

Frank Janssen: “Dat we het anders willen, is voor ons wel zeker. Wat we precies gaan doen, weten we nog niet. Daarvoor is veel meer tijd en afstemming nodig. Die tijd en ruimte krijgen we pas als we stoppen met de koeien. Voor ons is het daarom nu tijd om de stoute schoenen aan te trekken. Met alle risico’s van dien. En ja, we worden voor gek verklaard”.

 

Bij Erve Janssen weten ze nog niet wat realistisch is en hoe de toekomst er uit gaat zien. Daarvoor gaan de ondernemers nu met de gemeente, omwonenden en verdienmodellenbouwers om tafel. Ze hebben adviseurs nodig die weten wat er lokaal mogelijk is maar ook verder kunnen kijken dan hun eigen expertise en ‘de manier waarop het altijd gaat.’ Daarom heeft Erve Janssen een adviesteam samengesteld, met daarin ook een procesbegeleider die het overzicht houdt.

 

Zelf radicaal het roer om?

Ben je zelf aan het nadenken over de koers van je bedrijf en kan je wel een sparringpartner gebruiken? Neem dan contact met ons op. Wij helpen ondernemers met het uitzetten van een koers en een verdienmodel die echt bij hen passen.

https://www.movaeres.nl/ondernemerschap/groeien-in-ondernemerschap