Nederland loopt vast, wat nu?

Boeren, burgers en buitenlui krijgen steeds vaker te maken met harde ecologische grenzen. Voor ondernemers in agro en food is dat de laatste tijd steeds duidelijker geworden, denk maar aan de stikstofdiscussie. De ene regeling stapelt zich op de andere en Nederland lijkt helemaal vast te lopen. Wat nu?
Als ondernemer kun je niet langer alleen sturen vanuit economische groei, gericht op meer productie en optimalisatie. Dat geeft in de huidige kaders niet meer voldoende perspectief, dan steek je je kop in het zand. Er is wat anders nodig: anders denken – anders doen – anders organiseren. Ook jij moet dus opnieuw gaan zoeken naar welke bijdrage je wilt en kunt leveren. Anders loop je vast.
 
November 2019
 

 

 

Een nieuw soort ondernemerschap

Terwijl de internationale marktvraag naar Nederlandse producten toeneemt, lijken agrarisch ondernemers een nieuwe maatschappelijke opdracht te krijgen. Niet langer staat het produceren en exporteren van voedsel centraal. De schaalvergroting in de bulkproductie gaat internationaal door. Nieuwe technologie, zoals kunstmatige intelligentie, haalt de Nederlandse werkelijkheid in. Wij kunnen de wereld niet voeden. En dat betekent dat het huidige verdienmodel van familiebedrijven onder druk staat.

 
 

Prof. dr. ir. Jan Rotmans van de Erasmus Universiteit hield op 14 november op het Forward Farming Congres van de ABAB een interessant verhaal over de toekomst van de Nederlandse agrifoodsector. Volgens Rotmans is er maatschappelijk meer behoefte aan het gezonder maken van mensen dan aan bulkproductie. Denk daarbij aan gezond eten, met ruimte voor rust en recreatie, kleinschalig, met hoogwaardige producten en in evenwicht met de natuurlijke systemen (biobased).

 

 

Een dergelijke nieuwe productiewijze vraagt wat anders van agrarisch ondernemerschap: andere producten, een andere manier van produceren en andere organisatievormen in de keten. De ondernemer krijgt dan ook een andere identiteit. Je bent niet langer (alleen) tomatenteler of melkveehouder. Maar wat dan wel? Waar kies je voor?

 

Agro & food ondernemers lijken een nieuwe maatschappelijke opdracht te krijgen.

Niet meer het produceren en exporteren van voedsel staat centraal als wel

mensen gezonder maken, met gezond eten en ruimte voor rust en recreatie.

 

Anders denken – anders doen – anders organiseren

Om economisch te kunnen blijven groeien wordt van ondernemers gevraagd plaats te maken of te veranderen. Natuurlijk zal dat niet in één keer gebeuren en blijft er ruimte voor het huidige agrarische ondernemerschap. Maar de sector is aan het veranderen. Voor  sommigen is dat een angstig perspectief, maar het biedt vooral ook veel kansen.

Maar liefst 70% van de jonge ondernemers is op zoek naar een ander verdienmodel. Zij willen al weg van de bulk en staan klaar voor de benodigde veranderingen. Dat is hoopgevend. Alleen hebben ze vaak het concrete antwoord op de vraag ‘wat dan wel?’ nog niet gevonden.

 

 

Van ondernemer 1.0 naar 3.0

De grote veranderingen die we nu ervaren, bieden nieuwe perspectieven. Lange tijd bewandelden de meeste agrarisch ondernemers hetzelfde pad, dat van verbeteren, verdubbelen en verdere optimalisatie. We gaan nu naar verschillende routes, die ook naast elkaar kunnen bestaan. Er is een verschil in manier van sturen, het verdienmodel, de focus, strategie en het doel om vooruit te gaan.

 

Ondernemer 1.0 - Verbeteren

Dit zijn de vakmannen die mogelijkheden zien om verder te verbeteren. Velen zoeken het in technologisch oplossingen. Zij worden ondersteund door de huidige instituten, die hebben er belang bij dat de status quo nog even gehandhaafd blijft. Het is immers ook hun verdienmodel.

 

Ondernemen 2.0 - Veranderen

De ontwikkelaars die hun bedrijf anders gaan inrichten, de ecologische kringloop gaan integreren, de burgers meer naar het erf toe halen. Zij spelen in op de nieuwe omgeving en ontwikkelingen en behouden hun identiteit.

 

Ondernemen 3.0 - Vernieuwen

De vernieuwers die het bestaande denken over boord durven te gooien en echt met nieuwe oplossingen komen. De kas als apotheek, regionale initiatieven. Pioniers die buiten de gestaalde kaders, vanuit een smal, diep draagvlak werken, samen met vernieuwers van buiten de sector.

 

 

Om anders te kijken moet je soms even niets doen

 

Hoe dan wel?

Hoe het wel moet, die vraag kan niemand voor jou beantwoorden. Ieder heeft zijn eigen voorkeuren. We hebben jarenlang geïnvesteerd in het verbeteren van ons vakmanschap en daarbij ook steeds meer gekeken naar de ecologische gevolgen. En dat blijven we doen. Tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat het merk ‘Holland Agro’ wereldwijd enorm goed op de kaart staat. Dat kunnen we veel meer uitbuiten. Niet in kwantiteit maar in kwaliteit en kennis. Die aanpak vraagt een andere benadering van alle betrokken partijen.

De nieuwe maatschappelijke vraag biedt volgens Jan Rotmans tal van kansen voor het ondernemerschap: in andere gewassen, in kleinschalige veehouderij, in de kas als apotheek. Zo kan er bijvoorbeeld een akkerbouw 3.0, veehouderij 3.0 en glastuinbouw 3.0 ontstaan.

 

Bron: Prof.dr.ir. Jan Rotmans, hoogleraar Erasmus Universiteit

 

 

Visie, lef en volharden

Dit is een tijd waarin je zelf op pad moet gaan. Denk na over deze vragen: Wat past bij jou?  Wat wil je vooral vasthouden als ondernemer? Wat wil je loslaten en veranderen? Ieder heeft daarin zijn eigen uitgangspunten, ieder heeft zijn antwoorden. Afwachten is niet de beste strategie. Wanneer je bewust bent van je eigen vertrekpunt en identiteit kun je  ook naar de mogelijkheden in de veranderende wereld kijken. Zo creëer je een unieke visie op de toekomst. Dan kun je weer een eigen koers en richting uitzetten. Dan pak je jouw ondernemerschap en geef je leiderschap aan jezelf en aan jouw bedrijf, welk pad je ook kiest. Dat voorkomt dat jij vastloopt. 

 

Iedereen zei dat het onmogelijk was, totdat  er iemand langskwam die dat niet wist.

 

Wat kan Movaeres voor je doen

Bedrijven zijn continu in ontwikkeling: ze lopen vast en willen de flow terug, ze komen in de groeistuip naar een volgende groeifase, ze zien dat ze een ander richting moeten inslaan om toekomst te hebben. Al deze vraagstukken spelen zich op verschillende niveau's af: gaat het om verbeteren, veranderen of vernieuwen? Deze ontwikkelprocessen hebben hun eigen kenmerken en thema's, hun eigen aanpak en dynamiek. 

 

 

Movaeres helpt om het onderscheid te maken in drie niveaus van ontwikkeling. We kennen zowel de harde kant als de sociale kant die bij elke ontwikkeling een rol spelen. Door ons af te vragen wat de verschillende processen van de betrokken ondernemers, medewerkers en familieleden vragen, wie wat te doen heeft, creëren we inzicht en overzicht. Dan kunnen jullie samen tot betere besluiten komen en zetten we gezamenlijk het ontwikkeltraject van jullie mensen en/of organisatie in. Dan wordt elk ontwikkelingsspoor hanteerbaar voor alle betrokkenen en komt het nieuwe perspectieven in beeld. Dan loop je nooit echt vast.

 

Laat je inspireren door mede ondernemers

Nieuwe wegen ontdekken doe je nog makkelijker in een groep gelijk gestemden. Je houdt elkaar scherp. Dan merk je dat je niet de enige bent die met deze vragen worstelt. De verdienmodellen binnen de ondernemersgroepen lopen behoorlijk uit elkaar. Dat maakt het juist interessant; er valt veel van elkaar te leren. Iedereen is zich aan het  heroriënteren op de toekomst van zijn bedrijf. Wat voor jezelf logisch is, daar verwonderen anderen zich over. We laten ons uitdagen door ver buiten onze kaders en vanzelfsprekendheden te kijken.

 

Meer informatie

Neem contact met ons op. Mail info@movaeres.nl of bel 0486-422322.

Ook deelnemen aan Grensverleggend Ondernemen? In 2020 start een nieuwe groep. Geef je op!

Interesse in een individueel traject? Kijk hier voor wat wij doen.