Kernthema's aansnijden bij bedrijfsoverdracht

Kennismakingsworkshop Adviseur 2.0

 

‘Ik wil het familiebedrijf overnemen’. In dat ene zinnetje liggen vele vragen verscholen voor jou als adviseur. Niet alleen over de organisatievorm en financiering, de grote ambitie en potentie van opvolgers, in deze vraag ligt ook de kiem voor veel gedoe tussen de betrokkenen. Het helpt als het even schuurt. Zo ontstaat ruimte voor de nieuwe generatie, hoe lastig ook. Aan adviseurs de uitdaging om het overnameproces effectief te ondersteunen en de kernthema’s op tafel te krijgen.

 

 

We mogen ons realiseren dat de structuur van familiebedrijven, ondanks allerlei problemen, het krachtigste sturingsmodel is in onze economie, zeker in momenten van crisis en veranderingen. Wat is nu het geheim? Twee systemen komen bij elkaar: familie en bedrijf. In de bij een familiebedrijf horende gezinnen is veel loyaliteit en wordt veel over het bedrijf gepraat, net als over de toekomst van de volgende generatie. In de verwevenheid van deze systemen liggen ook de verborgen kernthema’s van de bedrijfsoverdracht naar de volgende generatie, in ieder familiebedrijf zijn die weer anders. Dat maakt het complex en juist uitdagend. Weet jij die als adviseur te ontrafelen? Hoe draag je daar als adviseur effectief aan bij? Of juist niet?!

 

 

Hoe kunnen mensen in familiebedrijven effectief ondersteund worden tijdens het overnameproces,

zowel in hun eigen ontwikkeling als die van de toekomst van het bedrijf?

 

 

Aansluiting bij meerdere systemen

In het familiebedrijf komen dus twee systemen bij elkaar. Die van familie en die van het bedrijf. Twee systemen die in essentie van elkaar verschillen. Bij een bedrijfsovername komt daar ook nog eens het kapitaalsysteem van het eigendom bij. Ieder systeem heeft zijn eigen ‘systemische principes’. Personen komen in verschillende rollen. Zo kan iemand tegelijkertijd vader – directeur – DGA zijn. Dat werkt verwarrend.

 

In de begeleiding sluit je als adviseur onbewust aan bij één van die systemen, afhankelijk van jouw vakgebied, afhankelijk van je eigen waarden. Dat maakt het werk als adviseur gemakkelijker. De coach zal de leidende principes van de harmonie in de familie graag voorop zetten, de bedrijfsadviseur haakt makkelijk aan op de economische continuïteit van het bedrijf en is gewend te gaan rekenen, de accountant en fiscalist gaan uitzoeken wat er juridisch en fiscaal geregeld moet worden om zo min mogelijk belasting af te hoeven dragen. Allemaal vakgebieden die er toe doen en deelvraagstukken oplossen. Helaas is er niet altijd oog voor de effecten van de verschillende keuzes in het ene deelsysteem op de andere systemen. Dat werkt soms averechts en veroorzaakt gedoe.

 

Veel adviseurs verbinden zich automatisch met de continuïteit van het bedrijf.

Daarmee laten ze vaak een persoonlijke loyaliteit in vervulling gaan.

 

Jongelui die van school komen werken (deels) mee in het familiebedrijf. Daarvoor wordt al snel een maatschap of V.O.F. opgericht vanuit fiscaal oogpunt. Of ze krijgen een dienstverband om vroegtijdig de BOR-regeling veilig te stellen. Dat is fiscaal zeker slim. Maar... met indiensttreding of de oprichting van de maatschap of V.O.F. wordt ook in het bedrijfssysteem en familiesysteem de ordening veranderd en ontstaan er onbewust nieuwe verwachtingen, die vaak niet op tafel komen.

 

Koershouden in elke fase

Een bedrijfsovername begeleiden is geen moment, maar een proces van vele jaren. De mensen in het familiebedrijf ontwikkelen zich, in de familie komen er partners bij en gaan er kinderen uit huis, het bedrijf groeit door, de bijdrage aan markt en maatschappij vraagt wat anders. Een complexiteit die niet in één moment te is. Waar we het op één moment eens zijn over de uitgangspunten, is dat een periode later weer anders.     

                                   

Het begeleiden van bedrijfsoverdracht vraagt daarom adviseurs die de verschillende fasen van ondernemen kennen en daarmee ook de fasen van bedrijfsoverdracht. Elke fase heeft zijn eigen doelen en leerpunten voor alle betrokkenen. Wanneer die niet worden onderkend of afgerond, dan gaat dat etteren in de volgende fase. Vanzelfsprekendheden veranderen immers en groeien dan uit tot onuitgesproken verwachtingen die niet worden nagekomen. De kunst is om alle betrokkenen door de verschillende fasen te loodsen en niet verder te gaan als de voorgaande fase nog niet afgerond is. Net als bij een bouwproject kom je dat anders ongewild later alsnog tegen.

 

Bedrijfsoverdracht vraagt om persoonlijke groei van alle betrokkenen en gidsen die ze langs de verschillende hobbels loodsen naar de volgende fase van het ondernemerschap.

 

Strategisch schakelmoment

Bedrijfsovername is hét moment om strategisch opnieuw naar de doelen van de organisatie te gaan kijken en nieuwe wegen te zoeken. Elke generatie brengt zijn eigen visie en strategie mee. Daar schuurt het wel eens met oudere generaties. Maar liefst 70% van de opvolgers wil naar een ander verdienmodel. Welke… dat moet zich nog vaak uitkristalliseren, daar hebben ze nog niet meteen een concrete visie over. Die wordt in de loop van de jaren gevormd.

Wie te lang aan oude bewezen doelen vasthoudt, sluit de toekomst buiten. Met oude doelen wordt het verleden instandgehouden en dat is hét recept om ontwikkeling te vertragen of te stoppen. Financieel adviseurs gaan graag uit van bewezen recepten. Zij stimuleren hiermee (onbedoeld) het herhalen of verdubbelen van oude successen i.p.v. ruimte te scheppen voor een nieuwe koers en de volgende generatie.

 

Moeten we ons succes nog een keer verdubbelen om door te groeien of zetten we de volgende

generatie dan te lang vast in beton en staal? Een lastig dilemma van doorgroei en wendbaarheid.

 

 

Met de komst van de nieuwe generatie komen er nieuwe leiders aan het stuur met andere uitgangspunten. Ze willen hun bijdrage leveren door te verbeteren - te veranderen - of zelfs transitie van het verdienmodel. Maar wanneer ga je daarover? Wanneer is er ruimte en mag je wat in gang zetten? Dat is ingewikkeld in het overnameproces. Daar waar in bedrijven met de komst van de nieuwe directeur een nieuwe wind in de organisatie binnenkomt en de oude directeur vertrekt, gaat dat bij bedrijfsoverdracht veel geleidelijker. En je bent ook nog eens familie van elkaar. Dat geeft vrijwel onvermijdelijk wrijving. Als adviseur word je dan al snel in een 'bondje' getrokken met een van de partijen.

 

 

Kernthema’s aansnijden

Begeleiden van bedrijfsoverdracht vraagt om het ontrafelen van de schuurplekken, om te achterhalen wat deze ons eigenlijk vertellen. Natuurlijk zijn de financieel deskundigen hard nodig en moeten er veel praktische zaken geregeld worden. Maar dat is niet genoeg. Klanten denken in eerste instantie dat ze alles goed geregeld hebben en komen er pas veel later achter dat er een aantal wezenlijke vragen niet aan de orde geweest zijn. Helaas is er dan vaak al veel gedoe ontstaan.

  • Er is verwarring vanuit de vele petten - dezelfde personen in verschillende posities
  • Vasthouden aan oude successen - geen ruimte voor het nieuwe
  • Niet kunnen loslaten - niet kunnen vastpakken
  • Zelfontwikkeling en persoonlijke doelen in elke fase 
  • Gebrek aan koers en richting - te weinig perspectief zien
  • Wordt niet gepraat - verschillende verwachtingen
  • Etc...

 

De mensen die betrokken zijn bij de bedrijfsoverdracht voelen heel goed aan dat een adviseur die echt de kernthema’s aansnijdt, hen heel diep in hun ziel kan raken. Er zijn niet zoveel mensen die geleerd hebben om over innerlijk processen en gevoeligheden te praten, laat staan daarbij hulp te vragen. Dat geldt voor ondernemers maar ook voor veel adviseurs, ze zijn getraind op het direct praktisch oplossen van problemen en minder op het achterhalen van de echte oorzaak. In plaats van in te zoomen op details, zoomen wij uit naar het grotere geheel, naar waar het in essentie over gaat.

 

Over Movaeres

Als opleidings- en adviesbureau hebben we in de afgelopen 40 jaar geleerd hoe we opvolgingsprocessen in familiebedrijven kunnen begeleiden en hun adviseurs hierin kunnen betrekken. En in deze samenwerking komen we ook de zakelijke belangen van diverse partijen tegen. In de praktijk blijken deze belangen niet tegengesteld, maar juist aanvullend op elkaar in te werken. Dat wordt helaas nog niet door alle adviesorganisaties zo beleefd. In dialoog met de familie en specialistische adviseurs werken we vanuit de kernvragen van de verschillende thema’s die komen kijken bij bedrijfsovername. Daarvoor zijn dialoogkaarten ontwikkeld om het echte gesprek aan te gaan. Uitvoering van het plan dat zo tot stand komt, is vaak een zware opgave waarbij begeleiding en bijsturing nodig is in iedere fase, zodat er flow ontstaat tussen alle fasen van het overnameproces.

 

Workshop bedrijfsoverdracht in familiebedrijven

In deze kennismakingsworkshop ervaar je het verschil tussen het stellen oplossingsgerichte vragen en kernvragen. Je gaat zelf ervaren welke effecten die hebben. Wanneer uit deze workshop blijkt dat er voldoende geïnteresseerde adviseurs zijn die zich hierin verder willen ontwikkelen, starten we met de Leergang Coachend adviseren van Familiebedrijven.

 

In de leergang Coachen van Familiebedrijven leer je zelf hoe je de kernthema’s van bedrijfsovername op tafel krijgt. Je leert ‘rake vragen’ te stellen. We zoomen uit naar waar het in ieder bedrijf in essentie over gaat, waar de verschillende systemen elkaar ontmoeten en kunnen botsen, waar het levensritme van mensen, bedrijf, markt en maatschappij in een ander ritme lopen en mogelijk wat anders van ons vragen dan wat tot nu toe vanzelfsprekend was. Een boeiende ontdekkingstocht naar de kernthema’s van jouw klant maar ook naar hoe jij jouw positie als adviseur naast hen inneemt.

 

Geef je op

Wat: Kennismakingsworkshop voor de Leergang Adviseren van Familiebedrijven

Datum: 21 januari 2020

Locatie: Emmausklooster Velp-Grave

Aantal deelnemers: maximaal 16

Kosten: € 250,- pp

>> aanmelden