De nieuwe generatie doet het anders

Bedrijfsoverdracht is lastig. Een nieuwe verfrissende wind waait binnen, een bewezen aanpak moet losgelaten worden. Geen makkelijk proces. Daarbij komt dat de dynamiek van generatie Y heel anders is dan die van de Babyboomers, die nu het stuur moeten overdragen. Bij elke generatieoverdracht botsen de oude en de nieuwe generatie. Daar waar de oude generatie werkt vanuit oude vanzelfsprekendheden, rammelt de nieuwe generatie aan alle zekerheden. Dat is gezond en verfrissend. Dat houdt het bedrijf scherp voor een nieuwe tijd. Maar het is niet altijd makkelijk.
 
Marlies Bosker, juni 2016
 
 
Gelukkig gaan veel bedrijfsovernames goed en realiseren beide generaties zich dat er onderling verwarring kan ontstaan. Een open communicatie, het elkaar echt willen en kunnen begrijpen maakt veel helder en lost veel op.  
 

Steek op tijd de peilstok erin om te weten of je nog op één lijn zit. Dat is van groot belang

om elkaar niet kwijt te raken.

 
Botsingen tussen generaties hebben een functie: ze maken helder wat vastgehouden moet worden vanuit het oude en wat echt losgelaten moet worden om de nieuwe tijd in te gaan. Dat gaat natuurlijk niet zonder slag of stoot.
 

Veel voorkomende botsingen

Tijdens een brainstorm met een aantal adviseurs die aan bedrijfsovernames werken, ontdekten we een aantal botsingen tussen de generaties, waar we regelmatig tegenaan lopen. Aan welke vanzelfsprekendheden wordt gerammeld? Wat wordt er niet altijd van elkaar gezien en begrepen? Onze lijst is vast niet compleet, elke situatie kent weer andere botsingen. 
 

Bewuster kiezen voor overname en zeggenschap

Daar waar vroeger bedrijfsoverdracht geen vraag was maar een vanzelfsprekendheid, wordt er nu veel bewuster gekozen. Ondernemerschap is een prachtvak, maar het vraagt ook veel van je. Meer dan 200% inzet, het bedrijf gaat voor, lange dagen, hard werken en maar afwachten wat je verdient. Zeker in de agrarische sector waar de markt snel uit balans is door politieke besluiten en weersinvloeden. Opvolgers die er bewust voor kiezen gaan er ook echt voor en willen rond hun 30ste dan ook zeker de nodige zeggenschap. Er is minder geduld om te wachten tot pa aan zijn pensioen toe is.

 

Meer zelfbewustzijn en gelijkwaardigheid 

De generatie Y is opgevoed in meer zelfbewustzijn en met meer gelijkwaardigheid tussen leerlingen en docenten. Er wordt naar ze geluisterd. Hun mening doet ertoe. Ze worden opgeleid om hun eigen keuzes te maken en voor zichzelf te gaan staan. 

En dan kom je thuis werken. Niet jij gaat voor, het bedrijf gaat voor. Vader heeft vaak de lijn al voor een langere termijn uitgezet en is niet gewend om de sturing te delen. Natuurlijk krijgt de opvolger ruimte om 'er in' te groeien, fouten te maken en het op zijn manier te doen. Maar als het echt belangrijk wordt grijpt vader in, vaak voordat hij het zelf weet of zich dat realiseert. Hij is het immers niet gewend om het samen te doen.

Deze jeugd heeft niet geleerd om te buigen voor hiërarchie. En dan komen ze in de praktijk te werken naast hun vader. De hiërarchie in de familie (vaders gaan voor kinderen) en de hiërarchie in het bedrijf (gelijkwaardige compagnons) lopen door elkaar in dezelfde relatie tussen vader en zoon. Dat botst in de praktijk regelmatig, zeker bij dominante vaders.

 

Bedrijf staat niet meer standaard voorop

Daar waar bij de Babyboomers het bedrijf automatisch voorop stond, is dat nu niet meer vanzelfsprekend. De partner stond achter de ondernemer en maakte zichzelf ondergeschikt. Hij was immers de kostwinner. Er zijn diverse voorbeelden waarbij de partner volledig meeging in het bedrijf of haar inkomen ook in het bedrijf stopte. Inmiddels is er een ander patroon in de verhouding man-vrouw ontstaan. In de nieuwe generatie zijn partijen gelijkwaardiger, ieder heeft zijn eigen baan. De een is ondernemer, de ander is ... Het resultaat is dat het bedrijf niet meer standaard voor gaat. Beide banen doen er evenveel toe.

 

Balans werk-privé

Ook privé worden de taken gelijkmatiger verdeeld rondom huishouden, kinderen en vrijetijdsbesteding. Beide partijen dragen bij aan het inkomen, beide partijen dragen bij aan de zorg voor het gezin en elkaar. Vakanties en vrije tijd worden belangrijker. 24/7 beschikbaarheid in 52 weken is op veel bedrijven niet meer aan de orde. Personeel of tijdelijke arbeidskrachten worden veel vaker ingezet. Voor de oude generatie is dit vaak niet te snappen. Ze zien het als een veel te luxe leven. Je hoort voor 1000 procent voor je ondernemerschap gaan.

 

Nieuwe technologie en big data

Technisch zijn er vele ontwikkelingen gaande rondom precisielandbouw en big data. Voor de jongere generatie is dat niets nieuws, ze zijn erin groot geworden. Of ze nu achter de spelcomputer zitten of het dashboard van nieuwe technologie, het gaat ze even gemakkelijk af. Veel data worden aan elkaar gekoppeld, wat een scala nieuwe technische mogelijkheden en managementinformatie biedt. Voor de een berg waarvan de mogelijkheden en kansen niet kan overzien, voor de ander een eitje om mee te spelen. Over de risico's van data delen wordt heel verschillend gedacht.

 

Anders communiceren

Social media heeft meer en meer effect op onze manier van met elkaar communiceren. De jeugd zit aan zijn mobiel vastgeplakt. Niet dat ze de telefoon opnemen. Wanneer je belt drukken ze die weg en sturen ze je een appje met "?" Communicatie wordt korter en korter en niet meer in gesprek maar via de social media. Dat is een totaal nieuwe taal die ontwikkeld wordt en de snelheid van communicatie veel groter maakt. En ja daar zitten ook nog de nodige misverstanden in.

 

Visievorming is lastig

Wat opvalt is dat veel twintigers nog weinig met visievorming bezig zijn. Niet dat ze zich geen zorgen maken, zie zien geen andere opties. Er is veel berusting in oude wegen, zeker in de wat tragere diersectoren. De schuur staat, daar moet je nog x jaar mee vooruit. Je hebt toch geen invloed op de keten. Je kunt alleen gaan voor kostprijsbeheersing en schaalvergroting en daar is de rek wel uit. Er is geen financiering te krijgen. Het lijkt een tijd van afwachten, stilzitten en hopen op betere tijden. Dus waarom zou je het dan anders doen en vooruit kijken?

 

Waardigheid als man

Veel eind-twintigers lopen tegen de vertraagde overname aan. Ze willen het roer overnemen, maar hun ouders kunnen nog geen plaats maken. Ondertussen gaat hun privéleven door, ze willen een gezin stichten maar kunnen geen bijdrage leveren aan een zelfstandige woning of inkomen. Dat doet iets met je waardigheid als mens. Je voelt je immers verantwoordelijk, niet alleen voor het voortbestaan van het bedrijf, ook voor het gezinsinkomen. Dat geeft de nodige strijd in overnames: het vooruit willen maar (nog) niet kunnen.  

 

Verwachtingen rondom pensioen

Veel ondernemers denken dat ze een behoorlijk pensioen hebben opgebouwd in het bedrijf. Op het ene bedrijf is dat zo, op het andere bedrijf valt dat zwaar tegen. Dit komt door de verslechterde economische situatie van een aantal sectoren. Oudere ondernemers spiegelen zich aan de 60-ers die met vervroegd pensioen gaan, hun huis vrij hebben en een goed pensioen hebben opgebouwd.  Ze verwachten zelf een mooi vrijstaand huis te kunnen kopen van € 500.000 en nog voldoende liquide middelen om van te leven en de andere kinderen ook het nodige mee te kunnen geven. De praktijk is de laatste jaren helaas anders. Met als gevolg dat overnames worden uitgesteld en dat de oudere ondernemers langer op het  bedrijf blijven wonen, hopend op betere tijden. Daarmee blijven ze de sturing houden in het bedrijf en lopen ze ook ongewild de volgende generatie voor de voeten.  

 

Nut van het tegenspel

Botsingen leveren veel energie. Wanneer die ten goede wordt gekeerd, slijp je elkaars visie en mening bij. Dat houdt het bedrijf scherp voor de toekomst, dat behoedt voor onnodige risico's. Maar wanneer de botsingen in gevechten uitmonden, hoor en begrijp je elkaar niet meer. Dat gaat zich tegen jullie keren. Dat is vaak geen onwil, maar onkunde in het elkaar kunnen verstaan. Zonde!

 

Verwarring en luisteren

Veel verwarring ontstaat vanuit onuitgesproken verwachtingen en droombeelden of vanuit een andere kijk op de toekomst. Het met elkaar delen, het elkaar echt willen verstaan vraagt om geduld en respect voor elkaars invalshoeken. Elkaar echt willen begrijpen vraagt om de rust om naar elkaar te luisteren en niet meteen je eigen visie eroverheen te leggen. Dat is soms lastig. Te vaak willen we zelf eerst begrepen worden, voordat we kunnen luisteren.

 

Wat doet Movaeres

Movaeres treedt vaak op als tolk. Wat bedoelt de ander, wat wil hij werkelijk? Waar gaat het hier echt over? Wanneer het al geëscaleerd is, is het vaak lastiger om elkaar terug te vinden. Er ontstaan irritaties en pijnpunten die eerst rechtgezet moeten worden, voordat je verder kunt. Maar ook dan is eruit te komen wanneer partijen willen, zonder voorwaardelijk te zijn.

Om de verwarring voor te blijven helpt het  jaarlijks de peilstok erin te houden. Hoe denk jij? Hoe zit jij in de wedstrijd? Zie je het nog zitten hoe het nu gaat? Het helpt als een buitenstaander de lastige vragen mag stellen en kan benoemen wat lastig is te formuleren. Dan voorkom je echte botsingen en leer je van elkaar. Daar worden alle partijen én het bedrijf veel sterker van.

 

Meer weten

Lopen jullie tegen dilemma's en andere invalshoeken aan in de generatiewisseling? 

Neem contact met ons op via info@movaeres.nl of bel 0486-422322.