Verschuivende posities in de generatiewisseling

Bedrijfsovername is een proces van ver vooruitkijken. Bij een familiebedrijf neem je verantwoordelijkheid voor een lange termijn op je. Je neemt niet alleen de verantwoording voor het bedrijf, je neemt ook de verantwoording door te bouwen op wat vorige generaties hebben opgebouwd. Je koers is naar de volgende generatie, goed rentmeesterschap heet dat. Iemand die niet uit een familiebedrijf komt, realiseert zich niet altijd hoeveel druk dat geeft. Welke waarden en kracht van jullie bedrijf wordt er steeds weer overgedragen? 
 
Marlies Bosker, maart 2018
 

 

Cyclus generatiewisselingen

Familiebedrijven kennen een cyclus van drie periodes van ongeveer 15 tot 20 jaar. Tijdig overdragen aan de jonge generatie is belangrijk om een bedrijf bij de tijd te houden. Anders loopt de zaak vast. Wat is juist de unieke waarde en kracht van jullie bedrijf.
 

1e periode: overnemen van de vorige generatie

Oriënteer je breed en neem besluiten
De normen en waarden van het familiebedrijf zijn je waarschijnlijk met de paplepel ingegoten. Die zijn zo vanzelfsprekend dat het goed is om eens buiten de deur te kijken hoe het ook anders kan. Ga op stage, ga naar het buitenland, ga werken in andere sectoren. Dan leer je jezelf kennen en zie je pas de kansen in de markt, de verschillen in ondernemerschap en de waarde en kracht van jullie eigen bedrijf. Dan stap je uit de vanzelfsprekendheden en kun jij je ook een eigen visie op de toekomst vormen. Je besluit om het bedrijf over te nemen, is dan een veel bewustere keuze dan de roep van een troonopvolger.
 

2e periode: zelfstandig ondernemen

Het bedrijf klaarmaken voor de toekomst
Jonge ondernemers willen vooruit en kunnen vaak niet langer wachten. Wie vroeger start, maakt eerder zijn eigen fouten. Wie te lang moet wachten wordt afgeremd in ontwikkeling en raakt sneller gefrustreerd. Een gezond bedrijf kent zijn eigen waarden en unieke kracht. Dat geeft een heldere koers en effectieve bedrijfsvoering. Kies een strategie die past bij jou en het bedrijf en die ook tegemoetkomt aan de toekomstige marktomstandigheden. Professionaliseer waar mogelijk en kies medewerkers die passen bij jou, bij het bedrijf en in de huidige tijdsgeest. Neem als opvolger de ruimte om dingen anders te doen je voorganger. Tijden veranderen immers. Maar ook klanten, leveranciers en andere belanghebbenden gaan met de tijd mee.
 

3e periode: overdragen aan je opvolger

Leid op en geef ruimte
Leid de volgende generatie op om de vaak gecompliceerde taken op een hoog niveau uit te kunnen voeren en spreek onder elkaar af hoe een eventueel voortraject eruit kan komen te zien. Denk hierbij aan opleiding, maar ook bijvoorbeeld aan carrière maken buiten het bedrijf. Bedenk bovenal dat iedereen recht heeft op een eigen levenspad. Ook als dat niet altijd strookt met het gedachtengoed van de huidige ondernemer! Niet alle waarden worden overgenomen en de opvolger is zelden een kloon. Hij heeft zijn eigen unieke talenten.
Wees je ervan bewust dat het maken van schulden een last kunnen opleveren voor de volgende generatie. De bekende molensteen om de nek. Zoek voor jezelf een nieuw toekomstperspectief voor na de overname en kijk welke exit-stijl bij jou past.  Verwacht in het overname proces niet de waardering en erkenning van jouw hele levenswerk. Dan draai je de rollen om van ouder en kind. Die waardering komt pas later.

 

Familiestatuut

Kijk terug en vooruit. Breng de ongeschreven spelregels van jullie familiebedrijf in kaart en leg die vast. Wat is belangrijk? Waar gaat dit bedrijf over? Hoe ga je met elkaar om? Wie heeft wanneer welke carrièrekansen in het bedrijf en onder welke voorwaarden? Maak zelf een soort familiestatuut of beslisdocument. Dat is maatwerk en geen standaardformulering door een adviseur. Het gaat om jullie en de discussie hierover. Bespreek dit vooral met alle betrokken gezinsleden. Dat schept duidelijkheid voor de volgende generatie en ook voor nieuwe partners die in de familie komen.
 

Fasen van het overnameproces

Een bedrijfsovername in familiebedrijven is een langdurig proces, 15 tot 20 jaar is geen uitzondering. In elke fase van de bedrijfsoverdracht hebben zowel de overdragers als de overnemers een aantal taken te vervullen, die niet altijd even makkelijk zijn. Het gaat niet alleen over de taken in het bedrijf, privé zit je vaak in de rol van ouders – kind. Die verandert niet. Terwijl in het bedrijf juist een omkering wordt gevraagd van de leiderschapsrol.
 

 

Fase 1.

Oriëntatie fase

Fase 2. Vormingsfase

Fase 3.

Overdraag fase

Fase 4.

Overdacht

gemiddeld

15e tot 20ste levensjaar opvolger

20ste tot 25ste levensjaar opvolger

25ste tot 30ste levensjaar opvolger

30+ levensjaar opvolger

Rol overdrager

Wat draag ik straks over?

Overdragen van vakkennis, contacten, manier van werken, etc. Onder welke voorwaarden. Visie op de eigen toekomst

Taken loslaten en ook de zeggenschap over deze taken. Persoonlijk Plan na bedrijfsovername.

Terugtrekken uit de verantwoording en zeggenschap, hooguit uitvoerend of adviserend

 

 

Zeggenschap

in de tijd

 

 

Rol overnemer

Past het bedrijf bij mij? Pas ik bij het bedrijf? Vormen van een eigen toekomstvisie

Inwerken in manier van bedrijfsvoering, netwerken, expertise. Verder visie ontwikkeling

Taken overnemen en ook de verantwoording nemen over deze taken. Persoonlijk plan toekomst bedrijf

Volledige zeggenschap en verantwoording overnemen

 

Jubileumdag Bedrijfopvolging

Ben je student Ondernemerschap aan de Aeres Hogeschool Dronten of studuurt jouw opvolger daar? 

 

Wat doet Movaeres

Movaeres is vanaf de oorsprong betrokken bij het ondernemerschap in familiebedrijven. We geven opleidingen in ondernemerschap. Daarnaast begeleiden we zowel het ondernemerschap als het overnameproces vanuit  het FARM businessplan. Dat opent vaak verrassende nieuwe invalshoeken en perspectieven en brengt alle betrokken partijen op een lijn, hoe lastig de keuzes soms ook zijn.

  • Familie - wie zitten er aan tafel vanuit welke positie en waarden, met welke talenten en bijdrage?
  • Ambitie - wat voor toekomstperspectief zie je, voor jezelf en voor het bedrijf? Waar liggen kansen en nieuwe toekomstperspectieven?
  • Richting - samen vormgeven van businessmodellen? Passend bij de uitdaging van deze tijd en bij jou als ondernemer. Maar ook bij  de omvang van jouw onderneming.
  • Management - leiderschap aan het familiebedrijf, wie heeft wanneer welke taak en verantwoordelijkheid? En hoe geef je richting en sturing aan de voortdurende groei, verandering en verbeterprocessen in jullie bedrijf?

Op deze manier helpen we jullie de juiste keuzes voor de toekomst te maken en het geheel vast te houden op één A4. Dat geeft houvast en richting voor de toekomst.

 

Nieuwsgierig?